حمايت از دانشجويان و اهل علم همواره از تأكيدات مقام معظم رهبري بوده است. ايشان در بخشي از بيانات خود در ديدار با روساي دانشگاه ها، مؤسسات آموزش عالي و مراكز تحقيقاتي (23/5/1385) فرمودند« ... دلگرمي محقق و پژوهشگر و اهل علم، اساس كار است. همچنان كه در جنگ‌هاي نظامي، روحيه از همه چيز مهمتر است، در محيط علمي هم همين معنا صادق است. اين روحيه احتياج به يك تمركز در تصميم‌گيري و اقدام دارد.»
پژوهانه پرتويي از سند چشم انداز و نقشه جامع علمي كشور

طرح اعطاي پژوهانه به دانشجويان دكتري (مشمول طرح رايگان تحصيل) در راستاي تحقق اهداف سند چشم انداز بيست ساله و در انطباق با اقدام ملي 5 از راهبرد كلان 8 از نقشه جامع علمي، به منظور ارتقاي كيفيت رساله هاي دكتري در جهت انطباق با نيازهاي اساسي كشور، تقويت و تسهيل حضور و تلاش تمام وقت دانشجويان در دانشگاه ها و مراكز علمي و پژوهشي، كاهش زمان تحصيل و ارتقاي انگيزه خدمت آينده سازان جامعه به مرحله اجرا درآمد.
پژوهانه: وجوهي است معين كه به صورت پرداخت مستقيم نقدي به دانشجويان واجد شرايط مقطع دكتري كه پيشنهاد رساله دكتري (پروپوزال) آنها مورد تأييد قرار گرفته، اعطا مي شود.

مبلغ پژوهانه پنج ميليون تومان است كه يكجا توسط معاونت متبوع به حساب دانشگاه هاي مجري طرح واريز و از سوي دانشگاه در سه قسط به موازات پيشرفت رساله مستقيماً به دانشجوي مشمول پرداخت مي شود. قسط اول 35 درصد، قسط دوم 35 درصد و قسط سوم 30 درصد.
1- تقويت و توانمندسازي فرايندهاي پژوهشي در راستاي حل نياز‌هاي اساسي كشور.
 2- حمايت از توسعه كيفي و حرفه اي شدن پژوهش در مقطع دكتري.
 3- حمايت از پژوهش‌هاي علمي بنيادي ، كاربردي و بين رشته اي تقاضا محور.
 4- ترغيب و تشويق توليد علم و توسعه بومي‌سازي علوم.
 5- ايجاد و توسعه فضاي مناسب و يكسان در ظهور و رشد استعدادهاي علمي و پژوهشي در سطح مناطق مختلف كشور به منظور بسط عدالت در توزيع حمايت‌هاي علمي و پژوهشي.
واجدين و غير واجدين شرایط دريافت پژوهانه (دانشگاه ها و دانشجويان)
واجدين شرايط:
دانشجويان پذيرفته شده از طريق كنكور سراسري در دانشگاه هاي دولتي (مشمول طرح رايگان تحصيل) كه شاغل و بورسيه نمي باشند و حداكثر ظرف 5 نيمسال تحصيلي از شروع تحصيل در مقطع دكتري پيشنهاد رساله خود را مصوب و حداكثر در طول مدت 4 نيمسال تحصيلي بعد از آن از پايان نامه خود دفاع نمايند.
غير واجدين شرايط:
- دانشگاه‌هايي كه تحت پوشش و حمايت يكي از سازمان‌هاي دولتي قرار دارند و به نوعي از حمايت خاص مالي آنها بهره‌مند مي‌شوند؛
- دانشگاه‌هايي كه به صورت نيمه دولتي، نيمه‌انتفاعي اداره مي‌شوند؛
- دانشگاه‌ها و مراكز آموزش عالي انتفاعي؛
- دانشجويان دكتري پولي دانشگاه‌هاي دولتي؛
- دانشجويان پذيرفته شده از طريق كنكور سراسري در دانشگاه‌هاي دولتي (مشمول طرح رايگان تحصيل) كه شاغل يا بورسيه بوده يا در مدت زمان بيش از چهار و نیم سال تقويمي، مقطع دكتري را به پايان مي‌رسانند.
در راستاي تحقق اهداف چشم انداز بيست ساله كشور و به منظور ارتقاي كيفيت رساله‌هاي دكتري در جهت انطباق با نيازهاي اساسي كشور، گسترش نهضت توليد علم و يافتن راهكارهاي مناسب جهت حل علمي مشكلات كشور، تقويت و تسهيل حضور و تلاش تمام وقت دانشجويان دكتري در دانشگاه‌ها و مراكز علمي و پژوهشي، و همچنين تحقق راهبردهاي نقشه جامع علمي كشور (بويژه اقدام ملي 5.5.8) طرح اعطاي پژوهانه به دانشجويان دكتري مشغول به تحصيل در دانشگاه‌هاي دولتي وابسته به وزارتخانه‌هاي علوم، تحقيقات و فناوري و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي (مشمول طرح تحصيل رايگان) در نيمه دوم سال 1388 به مرحله اجرا درآمد. بر اساس اين طرح دانشجويان دكتري در مدت پيشبرد رساله خود از حمايت مالي بلاعوض به مبلغ پنجاه ميليون ريال كه در سه نوبت به آنها پرداخت مي شود، استفاده خواهند كرد. در اجراي اين طرح اولويت‌هاي فناوري و نيازهاي پژوهشي كشور در تعيين موضوع رساله‌ها توسط دانشگاه‌ها مورد توجه قرار مي گيرد. طبق آئين‌نامه اجرايي طرح يادشده، دانشجويان مشمول طرح بايد حداكثر پس از پنج نيمسال تحصيلي از شروع مقطع دكتري داراي پيشنهاد رساله مصوب بوده و حداكثر ظرف چهار نيمسال تحصيلي از رساله خود دفاع نمايند.
مرحله اول ـ سال 1388
تاريخ تصويب پروپوزال دانشجو : 1/7/1387 لغايت 31/6/1388

در اين مرحله، كه اولين مرحله اجراي طرح پژوهانه بود تعداد 55 دانشگاه وابسته به وزارت علوم، تحقيقات و فناوري و وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي اسامي دانشجويان مشمول را ارسال نمودند و در كل تعداد 2488 دانشجوي واجد شرايط اعطاي پژوهانه شناخته شدند. كل مبلغ حمايت در اين مرحله 000/000/400/124 ريال (معادل دوازده ميليارد و چهارصد و چهل ميليون تومان) بود.معاونت علمي و پژوهشي پس از بررسي و كارشناسي، اسامي دانشجويان واجد شرايط را به معاونت پژوهشي دانشگاه‌ها و مؤسسات پژوهشي ذي‌ربط اعلام و كل مبلغ اعطائي يكجا به حساب دانشگاه‌هاي مجري واريز گرديد.
مرحله دوم ـ نيمسال اول 1389
تاريخ تصويب پروپوزال دانشجو : 1/7/1388 لغايت 15/11/1388

در سال 1389 كه به فرموده رهبر فرزانه انقلاب سال « همت مضاعف، كار مضاعف » نامگذاري شده بود معاونت علمي و پژوهشي جهت تسريع در اعطاي پژوهانه به دانشجويان مشمول، اين طرح را در دو مرحله به اجرا درآورد. به اين ترتيب كه در مرحله اول مشخصات دانشجويان اعلام شده از 1/7/1388 لغايت 15/11/1388 و در مرحله دوم مشخصات دانشجويان اعلامي از 16/11/1388 لغايت 31/6/1389 مورد بررسي كارشناسي قرار گرفت. بدين ترتيب فاصله زماني شموليت دانشجو در طرح اعطاي پژوهانه و دريافت آن، به حداقل ممكن كاهش يافت. در اين مرحله از تعداد 64 دانشگاه و مؤسسه پژوهشي دولتي وابسته به وزارت علوم، تحقيقات و فناوري و وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي و تعداد 1218 دانشجوي واجد شرايط با اختصاص مبلغ 000/000/900/60 ريال (معادل شش ميليارد و نود ميليون تومان) حمايت به عمل آمد.
مرحله سوم ـ نيمسال دوم 1389
تاريخ تصويب پروپوزال دانشجو : 16/11/1388 لغايت 31/6/1389

در اين مرحله نيز از تعداد 73 دانشگاه و مؤسسه پژوهشي دولتي وابسته به وزارتين ياد شده و تعداد 2990 دانشجوي واجد شرايط با اختصاص مبلغ 000/000/500/149 ريال (معادل چهارده ميليارد و نهصد و پنچاه ميليون تومان) حمايت گرديد.
مرحله چهارم – نيمسال اول 1390
تاريخ تصويب پروپوزال دانشجو: 1/7/1389 لغايت 15/11/1389

اجراي مرحله چهارم برنامه اعطاي پژوهانه در ابتداي سال 90 كليد خورد. در فرايند اجرا، اطلاعات مربوط به دانشجويان واجد شرايط اوليه از 74 دانشگاه و مركز آموزشي و پژوهشي وابسته به وزارتخانه‌هاي علوم و بهداشت اخذ و پس از بررسي و كنترل لازم مطابق با آئين نامه اجرايي طرح، دانشجويان واجد شرايط احراز و دانشجويان غير مشمول مشخص و به دانشگاه‌‌هاي مربوط اعلام گرديد. در اين راستا از 32 دانشگاه و مركز آموزشي و پژوهشي وابسته به وزارت بهداشت كه مجري طرح پژوهانه مي‌باشند تعداد 1581 دانشجو و از 42 دانشگاه و مركز آموزشي و پژوهشي وابسته به وزارت علوم كه مجري طرح ياد شده مي‌باشند 987 دانشجو، جمعاً 2553 دانشجوي واجد شرايط احراز و اقدامات اداري لازم جهت طي مراحل پرداخت در حال انجام مي‌باشد. تشكيل 7 جلسه كارشناسي با حضور نمايندگان وزارتخانه‌هاي بهداشت و علوم و بررسي و تعيين تكليف موارد خاص و موارد ابهام دار و نيز بررسي نحوه تقويت سامانه الكترونيكي طرح از ديگر اقدامات انجام شده در اين مدت بوده است.
مرحله پنجم- نيمسال دوم 1390
تاريخ تصويب پروپوزال دانشجو: 16/11/1389 لغايت 31/6/1390

در مرحله پنجم 2469 دانشجو در 65 دانشگاه و مركز آموزش عالي مشمول پژوهانه قرار گرفتند كه 31 دانشگاه وابسته به وزارت بهداشت و 34 دانشگاه تحت پوشش وزارت علوم قرار داشتند. همچنين در اين مرحله سامانه الكترونيكي پژوهانه در معاونت متبوع طراحي نهايي و بارگذاري گرديد. از قابليت‌هاي سامانه ياد شده اين است كه دانشجويان مشمول پژوهانه مي‌توانند وضعيت پژوهانه خود را در سامانه رويت و بررسي نمايند. به محض تأييد نهايي شموليت دانشجو در هر مرحله، مشخصات وي در سامانه بارگذاري مي‌شود. در اين ارتباط، پس از تسويه حساب مالي هر مرحله، اطلاعات مربوط در سامانه وارد و دانشجويان مشمول صرفاً مي‌توانند اطلاعات و وضعيت پژوهانه خود را مشاهده نمايند.

مرحله ششم- نيمسال اول 1391
تاريخ تصويب پروپوزال دانشجو: 1/7/1390 لغايت 15/11/1390

در مرحله ششم 2235 دانشجو در 69 دانشگاه و مركز آموزش عالي وابسته به وزارتين علوم، تحقيقات و فناوري و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مشمول پژوهانه قرار گرفتند.

مرحله هفتم- نيمسال دوم 1391
تاريخ تصويب پروپوزال دانشجو: 15/11/1390 لغايت 31/6/1391

در مرحله هفتم 3637 دانشجو در 76 دانشگاه و مركز آموزش عالي وابسته به وزارتين علوم، تحقيقات و فناوري و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مشمول پژوهانه قرار گرفتند.

- بداعت و ابتكار: اعطاي پژوهانه به دانشجويان دكتري براي نخستين بار در كشور اجرا شده و طبق بررسي‌هاي انجام شده مشابه اين طرح در هيچ يك از كشورها اجرا نمي‌شود.
- همساني و همزماني در اجرا: اين طرح از تاريخ 1/7/1388 همزمان و يكنواخت در تمامي دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزشي و پژوهشي وابسته به وزارتخانه‌هاي علوم و بهداشت كه مجري طرح رايگان تحصيل هستند به اجرا در مي‌آيد.
- عدالت رشته‌اي: تفاوتي بين دانشجويان رشته‌هاي پزشكي با غير پزشكي، علوم پايه با علوم انساني، فني و مهندسي با هنر و معارف از نظر اعطاي پژوهانه وجود ندارد.
- عدالت جغرافيايي: دانشجويان واجد شرايط دركليه دانشگاه‌هاي كشور، فارغ از استان، شهر محل سكونت و تحصيل، يكسان از مزاياي طرح برخوردار مي‌شوند.
- پويايي دانشجو: دانشجوي واجد شرايط ظرف 9 نيمسال تحصيلي بايد دوره دكتري را به اتمام برساند. به نحوي كه، حداكثر ظرف 5 نيمسال تحصيلي ( از شروع به تحصيل) پيشنهاد رساله خود را به تصويب رساند، و ظرف 4 نيمسال تحصيلي بعد از تاريخ تصويب پيشنهاد رساله، از آن دفاع نمايد.
- جنبه «اعطايي»: دانشجو بجز رعايت زمانبندي تعيين شده، هيچ تكليف، الزام يا وظيفه ديگري، قبل، حين و پس از دريافت پژوهانه بر عهده نخواهد داشت.
- تشريفات اداري اندك: يكي از ابتكارات طرح، واريز مبالغ پژوهانه يكجا و به طور مستقيم به حساب دانشگاه‌ها و پرداخت آن مستقيماً از سوي دانشگاه‌ها به دانشجويان است. مرحله زير براي پرداخت اجرا مي‌شود. معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري دانشگاه دانشجو
- پرداخت يكجا: هر سال دو نوبت مبالغ پژوهانه مستقيماً به حساب دانشگاه‌ها واريز مي‌گردد. طبق برنامه حداكثر زمان لازم براي دريافت پژوهانه، يك نيمسال تحصيلي پس از واجد شرايط شدن دانشجو مي‌باشد.
- برجسته بودن نقش استاد راهنما: در پرداخت هر سه قسط پژوهانه به دانشجو، نظر استاد راهنما تعيين كننده و ملاك اصلي پرداخت به شمار مي‌رود.
- تقويت مديريت پژوهش در دانشگاه‌ها: مديران پژوهشي دانشگاه با بكارگيري ابزار پژوهانه، نظارت و كنترل بيشتر و بهتري را براي انجام رساله‌هاي دانشجويان اعمال مي‌نمايند.
- تقويت حوزه‌هاي پژوهشي اولويت دار: از اهداف مهم طرح كه در آئين نامه اجرايي تصريح شده، حمايت از پژوهش‌هاي علمي بنيادي، كاربردي و بين رشته‌اي تقاضا محور است. اين هدف در شيوه نامه ابلاغي به دانشگاه‌ها تأكيد شده و روند پژوهش‌هاي دانشجويان دكتري را به سمت اولويت‌ها و نيازهاي اساسي كشور سوق مي‌دهد.
- كاهش زمان تحصيل: طبق آئين‌نامه اجرايي دانشجويي مي‌تواند از پژوهانه بهره‌مند شود كه حداكثر ظرف 5/4 سال تحصيلي اين مقطع را به پايان رساند. در حالي كه، براساس اظهارات رئيس دانشگاه شهيد بهشتي (17/11/1388) 77 درصد دانشجويان اين دانشگاه ظرف بيش از 5 سال تحصيلي مقطع دكتري را به اتمام مي‌رسانند.
- ارتقاي كيفيت پژوهش: كاهش دغدغه‌هاي معيشتي دانشجويان مشمول طرح و اعمال نظارت بيشتر استادان راهنما موجب ارتقاي كيفيت رساله‌ها دكتري مي‌شود.
- تقويت احساس تعلق و تعهد به كشور: اعطاي پژوهانه، اهميت خاص قائل شدن براي دانشجوي دكتري است كه متقابلاً موجب تقويت احساس تعلق و تعهد دانشجو به كشور و ميهن خود ميشود.
- كاهش روند و شيب مهاجرت به خارج : با توجه به مشوقهاي كشورهاي پيشرفته براي جذب استعدادهاي برتر كشورهاي در حال توسعه و توسعه نيافته، تمايل به مهاجرت در بين افراد با تحصيلات تكميلي بويژه دكتري بيش از دانش آموختگان ارشد و كارشناسي است. اعطاي پژوهانه موجب كند شدن روند مهاجرت و تغيير شيب آن شده است.
1-آئين نامه و شيوه نامه هاي اجرايي

آیین نامه اعطای پژوهانه
شيوه نامه اعطاي پژوهانه وزارت بهداشت
شيوه نامه اعطاي پژوهانه وزارت علوم

2- فرم های پیوست

3-کمیسیون بررسی موارد خاص

در اجراي تبصره بند 3 ماده 5 آئين نامه اجرايي طرح مبني بر موافقت با اعطاي پژوهانه به دانشجوياني كه در اثر بروز موارد غير قابل پيش بيني، مشكلات يا حوادث غير مترقبه خارج از كنترل و اختيار دانشجو در بازه زماني تعيين شده موفق به دفاع از پيشنهاد رساله يا رساله نمي شوند، كمسيوني با عنوان كمسيون موارد خاص متشكل از نمايندگان معاونت متبوع و وزارتخانه هاي علوم و بهداشت زير نظر و با مسووليت اين معاونت تشكيل و مواردي كه از سوي دانشكده، دانشگاه و وزارتخانه هاي مربوط به عنوان موارد خاص تأييد شده اند بررسي و تصميم گيري مي شود.
تاكنون 50 جلسه در اين ارتباط تشكيل و 1065 پرونده بررسي و اتخاذ تصميم شده است.
مستندات مورد نياز جهت طرح موضوع در كمسيون موارد خاص

4- گردش کار

5-نكات ضروري:

به منظور يكسان و هماهنگ سازي اجراي پژوهانه در دانشگاه هاي مجري طرح و رفع يا كمينه سازي برخي اشكالات و نواقص اجرايي مشاهده شده، طي نامه شماره 27590/11 مورخ 09/03/1391 ، نكات ضروري و مورد تاكيد در اجراي طرح پژوهانه در دانشگاه هاي مجري طرح به وزارتخانه هاي علوم، تحقيقات و فناوري و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ابلاغ گرديد.
نكات ضروري

6-پیگیری:

جهت پیگیری، کد ملی و کد دانشجویی خود را در قسمت ورود به سامانه وارد کرده و وارد سامانه شوید.
اطلاعات مربوط به كارشناسان پژوهانه در دانشگاه ها

عنوان مطلب تاریخ
1 دکتر سیدی اعلام کرد: اعطای 781 ميليارد ريال پژوهانه به 605̧ 17 دانشجوي دكتري شنبه, ۲۱ ارديبهشت ۱۳۹۲
2 مروری بر دستاوردهای نظام علم و فناوری در کشور چهارشنبه, ۰۷ فروردين ۱۳۹۲
3 سامانه‌ ملی پژوهانه با حضور دكتر سلطانخواه راه‌اندازی شد چهارشنبه, ۲۹ آذر ۱۳۹۱
4 معاون علمی و فناوری رییس‌جمهور خبرداد: اعطای 64 میلیارد تومان پژوهانه به 13 هزار و 968 دانشجوی دکتری چهارشنبه, ۲۹ آذر ۱۳۹۱
5 معاون پژوهشی دانشگاه تهران: ارائه پژوهانه در راستای اجرای طرحهای هدفدار، به نفع کشور است چهارشنبه, ۳۱ خرداد ۱۳۹۱
6 معاون دانشگاه صنعتی شریف: ارائه پژوهانه به دانشجویان دکتری، مانع از خروج نخبگان از کشور می شود دوشنبه, ۱۱ ارديبهشت ۱۳۹۱
7 دكتر سيدي خبرداد: اعطاي بيش از 550 ميليارد ريال پژوهانه به دانشجويان دكتري چهارشنبه, ۲۳ فروردين ۱۳۹۱
8 مرحله‌ پنجم اعطاي پژوهانه به دانشجويان دكتري آغاز شد/بهره‌مندي بيش از 9 هزار دانشجوي دكتري از كمك پنج ميليون توماني دوشنبه, ۲۸ آذر ۱۳۹۰
9 دكتر سلطانخواه: بر پرداخت حق پژوهانه به دانشجویان دوره دکتری نظارت می‌شود شنبه, ۰۵ شهریور ۱۳۹۰
10 دكتر سيدي: مرحله چهارم اعطاي پژوهانه آغاز شد چهارشنبه,۱۴ ارديبهشت ۱۳۹۰
11 از سوی دکتر سیدی؛آخرین اقدامات انجام شده در طرح اعطای پژوهانه به دانشجویان دکتری تشریح شد شنبه, ۱۱ ارديبهشت ۱۳۸۹
12 معاون علمي و پژوهشي معاونت علمي رياست جمهوري خبر داد:‏ اعطاي پژوهانه به دو هزار و 480 دانشجوي دكتري دوشنبه, ۲۳ فروردين ۱۳۸۹
13 اعطای پژوهانه رساله به دانشجويان دوره دكتري يكشنبه, ۰۱ شهریور ۱۳۸۸
 
در دست ساخت می باشد.

 معاونت علمی و پژوهشی  معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري، تلفن تماس: 83532187   نمابر: 88801998

 آدرس: تهران، خيابان استاد نجات الهي، بالاتر از چهارراه سپند، پلاك 162 - معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري - معاونت علمی و پژوهشی

 پست الكترونيك: Pajohaneh@isti.ir

ورود به سامانه